25 mei 2006

De campagne voor het lijsttrekkerschap van de VVD is afgerond, al laat de uitslag nog even op zich wachten. De noodzaak om de lieve vrede te bewaren in verkiezingstijd is even achter de rug. Geen congres dit weekend, waar koste wat kost de indruk gewekt moet worden, dat de partij eensgezind is. Het is nu stilte voor de volgende storm.

Er gebeurde vrij veel vorige week rond de affaire Ayaan Hirsi Ali is nooit Nederlandse geweest. Over Ayaan en haar nieuwe paspoort is voldoende gezegd en geschreven. Ook over de twijfel waarom Rita Verdonk het na Zembla nodig vond om direct actie te ondernemen, midden in de campagne voor het lijsttrekkerschap.

Minder is geschreven over het ingrijpen van premier Balkenende op de donderdag. Rita Verdonk heeft het kamerdebat op dinsdag overleefd, waarna een nog opmerkelijk grote groep televisiekijkers om drie uur ´s nachts eindelijk naar bed kon. De dag erop ging Verdonk weer op campagne, dit keer met een helicoptervlucht naar een bijeenkomst in Hardenberg van Hennie van der Most. Daarvan waren beelden te zien op televisie, die wat reacties hebben losgemaakt.

De belangrijkste reactie op donderdag kwam van premier Balkenende. Hij riep Verdonk hoegenaamd op het matje in zijn torentje. Na afloop was er een wat ongemakkelijke ontmoeting met de pers. Verdonk gaf aan de motie uit de kamer van dinsdag uit te voeren. En het zou op een misverstand berusten dat zij in Hardenberg de indruk gewekt zou hebben, dat zij de motie uit de Tweede Kamer niet zou uitvoeren. De dag erna, op vrijdag, waren er peilingen in Nova en het VVD congres, alwaar alles koek en ei leek te zijn.

Rond de positie van minister Verdonk lag het zwaartepunt op de donderdag. De ingreep van Balkenende leek aardig, de premier ´nam eindelijk de regie´ weer in handen. Maar is dat het hele verhaal? Wat was er gebeurd, als Balkenende niet had ingegrepen. Iemand anders had dan iets moeten doen. De indruk, die woensdagavond door het campagne optreden van Verdonk werd gewekt, diende van repliek te worden gediend. Iemand moest de minister de kritische vraag stellen of zij zich als lijsttrekker niet gebonden voelde aan een motie van de kamer. Het is niet alleen dezelfde persoon, maar de rollen zijn niet los te zien van elkaar. Niemand kan even een pauze nemen van het ministerschap.

Als niet Balkenende had gereageerd, wie had het dan moeten doen. Dat had de Tweede Kamer moeten zijn. Waarschijnlijk zou CDA fractievoorzitter Maxime Verhagen dan een spoeddebat hebben aangevraagd. Immers, hij was het die uiteindelijk een derde termijn aanvroeg in het debat van dinsdag. Nadat hij rond half twee ´s nachts uiteindelijk boos werd dat de minister de motie van de Kamer niet interpreteerde zoals de Kamer die bedoeld had.

De uitkomst van een tweede spoeddebat op donderdag over de kwestie was naar alle waarschijnlijkheid geweest, dat de Tweede Kamer in meerderheid het vertrouwen in de minister zou hebben opgezegd. En daarmee zou Rita Verdonk niet alleen minister-af zijn geweest, maar ook lijsttrekker-af. Dat is allemaal niet gebeurd, om redenen.

In het weekend werd duidelijk uit de Nova peiling en uit de Maurice de Hond peiling, dat de VVD niet geleden had onder de kwestie. Dat is nauwelijks te bevatten. Toch zit er logica achter. Door de Hond is toegelicht, dat de VVD direct na het losbarsten van de affaire Ayaan zo´n vijf zetels omlaag was gegaan. Maar dat had zich hersteld aan het eind van de week. Opmerkelijk genoeg was D66 wel gestegen in de peilingen.

Iedereen mag er van uitgaan, dat in politiek Den Haag de aanvankelijke daling in de peiling van de VVD algemeen bekend was. Niet alleen Maurice de Hond doet peilingen. En dat brengt kansen met zich mee voor andere partijen. Met name het CDA, die al weken minder zetels in de peiling had dan de VVD. De VVD en het CDA zitten dicht bij elkaar, dus er zal gedacht en verwacht zijn dat wat de VVD verliest, winst zou zijn voor het CDA. En als dat zo is, zou het dan niet handig zijn om de reden dat de VVD verliest nog even in stand te houden. Er konden immers nog wel meer zetels af dan die vijf.

Er moet gedacht zijn, dat er politiek gewin te halen valt voor het CDA door Verdonk in het kabinet te houden. Dat leek zo te zijn, toen de peilingen direct gingen zakken voor de VVD. Opeens ging premier Balkenende een meer persoonlijk getint interview afgeven in zijn werkkamer en het CDA leek in de beste positie om weer terug te komen in de kiezersgunst.

Dat Balkenende ingreep op donderdag en niet Verhagen, is volgens Boeggolf een welbewuste keuze geweest. Opportunisme van de bovenste plank. Niet het probleem aanpakken, maar het probleem publiekelijk in stand houden om daar zelf politiek gewin uit te slaan. Het was immers geen ´Chef-Sache´, het ging om het negeren van een motie van de Tweede Kamer. En daar hoort de Kamer op te reageren.

De druiven moeten afschuwelijk zuur geweest zijn op vrijdag, bij het bekend worden van de Nova peiling. De VVD had per saldo nauwelijks geleden. De zetels die waren verdwenen aan het begin van de week, waren van elders weer aangevuld. Het natuurlijke momentum dat er was donderdag om politiek af te rekenen met Rita Verdonk, heeft het CDA laten lopen.

Het CDA heeft de bal uit handen gegeven, men heeft er immers zelf geen invloed meer op. De stemperiode is achter de rug. Als de VVD-leden Rita Verdonk als lijsttrekker hebben gekozen, dan is er geen weg meer terug. Dan kan het CDA de minister niet meer wegsturen, want dan is Verdonk partijleider en met meer zetels in de peiling dan het CDA. Dan is het niet meer mogelijk alleen de minister te raken, dan zal de VVD consequenties trekken als partij en uit het kabinet stappen.

Er kan zelfs nog een bonus liggen bij de VVD op een kabinetsbreuk. Als Rita Verdonk wint, dan zal er onrust komen in de VVD achterban, dat mag onvermijdelijk genoemd worden. Wat is er dan beter om de gelederen te sluiten, dan verkiezingen voor de Tweede Kamer. Dan is de vijand buiten en sluiten de gelederen zich als vanzelf. Na de verkiezingen wordt er dan intern binnen de VVD wel ´netjes afgerekend´.

De grote onbeantwoorde vraag blijft nog, hoe het CDA zich zo kon misrekenen op de peilingen. Waar zijn die extra zetels vandaan gekomen? Dat zal zonder twijfel te maken hebben met ´de veenbrand, die zal voortwoeden´ waar over gesproken werd na Fortuyn. Die slaat nu weer uit. Rita Verdonk belichaamt haar ministerie, wat ook voor Frits Bolkestein nog steeds het belangrijkste thema bleek te zijn op de vrijdag. En de enige constatering kan zijn, dat alleen dat thema zo snel zoveel effect kan hebben in de peilingen.

14 februari 2006

Het is tijd om onder ogen te zien dat de discussie over de Mohammed Cartoons niet gaan over persvrijheid in Europa. We laten ons gebruiken voor een ander doel, dat we met onze reactie precies in de kaart spelen.

De cartoons zijn een morele aanslag op Europa. Op het Europa, dat zich had los gemaakt van religie. En dus niet meer weet te reageren op geloofszaken. Europa reageert, zoals dat in een correct woord heet ´seculier´. Een beter woord zou zijn ontwijkend, ontkennend of wereldvreemd. Want de rest van de wereld weet nog wel wat religie is.

De morele aanslag toont aan dat Europa niet meer gelooft. En dat beiert lang na. Dat beseffen we alleen onderbewust. Maar de aanslag gaat niet eens over Europa, het biedt alleen het ideale voorwendsel voor het echte doel. Hoe meer Europa krakeelt over persvrijheid, hoe meer dat wordt uitgelegd als de vrijheid om een ongebreideld antisemitisme over de wereld uit te storten.

Politici die zo blij zijn dat er in Europa door Moslims zo terughoudend wordt gereageerd begrijpen niet, dat de morele aanslag niet voor een Europees publiek is gedaan. Maar voor een publiek in de Islamitische landen. Landen die verdeeld zijn en die verenigd moeten worden, liefst achter een nucleair Iran. En er is geen betere en meer verderfelijke, bindende kracht voor die doelgroep, dan antisemitisme.

Europa zwatelt in zichzelf, laat Denemarken aan zijn lot over en begrijpt niet wat er nu weer met haar gebeurt. Verzinkt in discussies over niet willen kwetsen van het geloof, verliest het zicht op de bal en het echte spel, dat op een ander veld gespeeld wordt. Treedt niet op tegen het openlijke antisemitisme en blijft geld doneren aan Palestijnse regering onder Hamas.

Europa zal hier voorlopig wel weer overheen komen. Er is geen dode te betreuren in de Europese landen en dat is reden genoeg om zelfingenomen te zijn met het resultaat van de discussie over persvrijheid en godsdienstkwetsing. In de stille hoop dat de echte strijd op een ander continent zal worden uitgevochten.

6 februari 2006

De controverse rond de profeet Mohammed cartoons dreigt steeds verder uit de hand te lopen. In diverse Westerse landen speelt eenzelfde discussie over de vrijheid van meningsuiting en het al of niet onnodig beledigen van een religie. Het is tekenend voor de situatie op CNN te horen, dat CNN bang is voor bedreigingen van het eigen personeel en daarom de cartoons niet durft te tonen.

In diverse landen in het Midden-Oosten loopt het fysieke geweld uit de hand. Het in brand steken van ambassades is onder geen enkele omstandigheid goed te praten als reactie. Het is daarom geen slecht teken dat een minister in Libanon aftreedt.

De argumenten voor of tegen het tonen van de cartoons verdwijnen naar de achtergrond door de uitbarstingen van geweld en bedreigingen. Wat in artikelen in der Spiegel en de Herald Tribune doorklinkt, lijkt nog het meest hout te snijden. De cartoons zijn een uniek middel om de gelederen te sluiten tussen de anders zo verdeelde landen, waar de Islam de dominante religie is.

De angst voor eenheid, voortkomend uit een gedeelde woede en de gevolgen daarvan, zal een belangrijke drijfveer zijn in de reacties van diverse landen. Het voorkomen van verdere escalatie is van een veel groter belang dan het openlijk voeren van een debat over de cartoons zelf.

Met het doorverwijzen naar de Veiligheidsraad van de nucleaire ambities van Iran in het weekend en de recente overwinning van Hamas, is de internationale situatie al zeer gespannen. Diverse partijen zullen de crisis aangrijpen om er van alles bij te halen dat hun specifieke zaak ondersteunt en alles nog verder op scherp zet. Het is daarom niet verwonderlijk dat er gedachten worden geuit, dat er opzet in het spel is bij het publiceren van de cartoons en/of het ophitsen van de reacties erop.

Het grootste risico nu is de self-fulfilling prophecy, dat er een sluimerende gedachte aan een groot conflict vanzelf waar wordt omdat genoeg mensen geloven dat het onvermijdelijk is. Het voorkomen van erger zal een grote diplomatieke inspanning vragen, die gezien de gemoederen vooral buiten de publieke aandacht zal plaatsvinden. Passend daarin is een artikel op de voorpagina van de Herald Tribune van maandag, die de vraag over een nucleair Iran relativeert. Het is niet of, maar wanneer. Voorkomen is geen optie meer, vertragen is het hoogst bereikbare.

De publieke opinie in Westerse landen moet er op enige wijze op voorbereid worden, dat er in het Midden-Oosten een herschikking plaats zal vinden van het nucleaire evenwicht. Het beste waar we naar kunnen streven, is een nieuwe koude oorlog, in het Midden-Oosten. Die zal bij tijden gepaard gaan met provocaties en hoog oplopende internationale spanning, daar zullen we ons mentaal op moeten voorbereiden.

De war on terror is voor vele Europeanen ver van ons bed, ondanks 1200 Nederlandse militairen in Afghanistan. Deze nieuwe koude oorlog zal een stuk dichterbij zijn.

29 januari 2006

Politiek noch journalistiek blijkt een ander antwoord te hebben op de overwinning van Hamas dan verbazing. Alsof men het niet had zien aankomen. En net als met het Grondwet referendum: ook hier is geen plan B. Plan A was de overwinning van de Fatah partij, voorheen van de inmiddels overleden Arafat, nu van president Abbas.

Plan B was te onwaarschijnlijk voor de politiek om onder ogen te zien. Het vertrouwen dat de kiezers wel zouden begrijpen dat de internationale gemeenschap dit niet zou accepteren is beschaamd. Maar waar was dat vertrouwen op gebaseerd? Ten tijde van Arafat was er al enige onduidelijkheid omtrent de financiële middelen die de man voor zichzelf had vergaard. Niettemin is de geldelijke steun vanuit Europa altijd doorgegaan. Pas in 2005 is een bedragje niet uitgekeerd, zo´n 10% van de totale steun.

De pers probeert antwoorden te vinden waarom Hamas is verkozen boven Fatah. Ook hier speelt geld een hoofdrol. Voor Hamas spreekt de sociale steun die verleend wordt aan de Palestijnen die weinig of geen inkomen hebben. Tegen Fatah spreekt de corruptie, die al bekend was ten tijde van Arafat maar kennelijk toen geen rolde speelde en nu wel.

Fatah heeft in de jaren dat ze aan de macht waren te weinig positiefs gebracht voor de bevolking. Wel is Fatah jarenlang financieel gesteund vanuit Europa. Europa heeft daar kennelijk weinig eisen aan gesteld, noch qua corruptie noch qua baten voor de Palestijnse bevolking. Waar Hamas het geld vandaan haalde voor de sociale voorzieningen, is nooit onderdeel geweest van openbaar debat.

In dit licht is de omwenteling niet zo verwonderlijk. Er is een partij die de kans heeft gehad om iets te bieden en een alternatieve partij, die nog nooit de macht heeft gehad. Op zich een logische keuze. En wat betekent de dreiging van de internationale gemeenschap nou helemaal, dat een overwinning van Hamas niet zonder consequenties kon blijven? Nu bemerkt de bevolking ook al weinig goeds van de regering. En als er geld wordt overgemaakt, blijft het aan de Fatah strijkstok hangen. Wat is er te verliezen voor de Palestijnse kiezer.

Vanuit een welvarend land is dat moeilijk in te denken. Bij wat is er te verliezen wordt in West-Europa vooral gedacht aan opgebouwde sociale rechten, pensioen. Dat dat er allemaal niet is, is voor ons moeilijk voor te stellen. Het is een andere uitgangspositie. Maar op welke manier is er dan wel iets te verliezen.

De internationale gemeenschap staat voor een groot dilemma. Op het vraagstuk Iran is nog geen antwoord. En nu is het vraagstuk Iran twee maal zo groot geworden en aan de grens van Jeruzalem gebracht. Kalmte is van groot belang en dus wordt een afwachtende houding gekozen. Eerst eens kijken wat Hamas gaat doen met de nieuw verworven politieke macht. Misschien valt het allemaal wel mee.

Europa leeft nog in de illusie dat de dreiging om de subsidie te stoppen enig effect zal hebben. Het Palestijnse bestuur staat aan de rand van een faillissement dus geld zal wel een belangrijk onderhandelingswapen zijn. Denkt Europa. Maar Hamas moet al die tijd al ergens financiële middelen vandaan hebben gekregen. Er is een geldstroom die ongetwijfeld bekend is, maar waar niet publiekelijk over wordt gesproken.

De reactie in de pers is dan ook voorspelbaar. Laten we voorzichtig zijn met de dreiging om de subsidiekraan dicht te draaien. Dat zou de Palestijnse autoriteit wel eens in de armen van Iran kunnen drijven. Wat als de kiezers dat al ingecalculeerd hebben. Wat als Hamas dat al ingecalculeerd heeft. Wat als de connectie al bestaat. Wat als geld een andere rol heeft in het Midden Oosten dan in Europa. Welke middelen staan ons verder ter beschikking?

Wachten tot het misschien allemaal wel meevalt is een optie die misschien Europa wel aanspreekt. De vraag is of Amerika dat volhoudt en er is een meer dan gerede kans dat Israël niet passief zal afwachten.

De geschiedenis heeft geleerd dat politieke leiders kunnen doen wat ze gezegd hebben dat ze zouden doen. Optimisten zien een mogelijkheid om eindelijk rechtstreeks zaken te kunnen doen met een partij die de werkelijke macht in handen heeft. Maar openlijk zal niemand zaken willen doen met Hamas.

De Westerse politiek staat met weinig opties in handen. En de andere kant speelt een spel met andere spelregels dan we gewend zijn. Voor nu is het devies tijd kopen en rust uitstralen naar de eigen Westerse bevolking. Wat kunnen we wel doen. Columnist Thomas L. Friedman bepleit zaterdag in de Herald Tribune een zaak die tijd kost, maar met grote inspanning wel uitvoerbaar is: onafhankelijk worden van buitenlandse olie als de grote stap voorwaarts. Zoals mensen op de maan brengen onder Kennedy in de jaren zestig was.

Als praktische maatregel stelt hij in Amerika voor een belasting te heffen op benzine. Om auto´s met een hoog verbruik direct op te kunnen kopen van de eigenaar en van de straat te halen. En tegelijk een stimulans voor zuinige auto´s om ook de eigen Amerikaanse auto-industrie, die in grote nood verkeert, een nieuw levensdoel te geven.

Hoe aardig de suggestie ook is. Niets maakt de onmacht van het moment duidelijker. Of het moet de Europese dreiging zijn te stoppen met afkopen.

15 januari 2006

Het kabinet heeft zich weken laten gijzelen door D66 over de Afghanistan missie. Na een voorlopige ontknoping kunnen we nu eindelijk over de inhoud gaan praten. Dat is de stelling van dit kabinet. Een ongelooflijke anticlimax, zo lijkt het althans. Na het zoveelste interview met Boris Dittrich en Bert Bakker uit de D66 fractie. Die durven toch maar ferme taal uit te slaan.

En toch weten de politieke commentatoren zich niet echt een houding te geven. Het is net of zij al weten dat er nog iets anders is, waardoor een de D66 dreiging van een kabinetscrisis niet echt een dreiging is. De puzzelstukjes vallen op z’n plaats in het grote interview dat de NRC had met Bert Bakker. De man die namens de D66 fractie het woord mag voeren over buitenlands beleid. Dat doet hij met graagte. Getuige de onderstaande fragmenten:

Vraag: Wat zou er voor nodig zijn om D66 toch voor een missie te laten stemmen?
Bert Bakker: Als er morgen een impeachment-procedure tegen Bush begint.

Vraag: Dreigt u nu wel of niet met een kabinetscrisis?
Bert Bakker: Er is bij ons (D66) geen enkele behoefte om ons land over te leveren aan Wouter Bos. Voor de goede verstaander: niet echt dus.

Wie ter wereld denkt deze Bert Bakker te zijn? Machtspolitiek bedrijven zonder enige machtsbasis. Wie denkt hij te zijn, dat hij de grootste oppositiepartij afschildert als een staatsvijand. Nog nooit op eigen naam gekozen, durft hij even op te roepen de President van de Verenigde Staten af te zetten. Deze man verdient het om geschorst te worden wegens belediging. Of wellicht een straf die hem nog veel meer zou raken: hij verdient het om volledig genegeerd te worden.

Misschien is hij ooit geïnspireerd geraakt door de Duitse oud-kanselier Schröder, die zijn populariteit te danken had aan anti-Amerika sentimenten. Als u de media volgt, mijnheer Bakker, in plaats van meedoen in quizjes van BNN belangrijker vinden dan telefoontjes beantwoorden van ministers. Als u de internationale kwaliteitspers volgt, dan zou u weten dat mijnheer Schröder allang is afgeserveerd in de Duitse politiek. Zeker nu hij uiteindelijk openlijk de kant heeft gekozen van Moskou.

Bert Bakker dient heel duidelijk de les gelezen te worden. Maar door wie? Zijn fractieleider, de premier? De gedachten gaan even naar de uitzending van Nova op zaterdagavond, over de start van de CDA verkiezingscampagne voor de Gemeenteraad. Premier Balkenende is in de Rotterdamse Tarwewijk en stelt zichzelf onder grote media aandacht voor aan een rij mensen. Hoe? Een oranje sjaal, een slap handje en voor iedereen dezelfde verwelkoming ‘Dahag’.

Daar is ons land dus aan overgeleverd. Politici zonder principes, die er alles aan doen om in de media te komen, maakt niet uit wie ze daarvoor zwart moeten maken. Want ze weten, dat ze er toch mee weg komen. Er is niemand die ze ter verantwoording zal roepen. Dahag. Tot de volgende verkiezingen, hoe snel die ook mogen zijn.

Toegevoegd 29 januari 2006:
De kranten van zaterdag 28 januari maken melding van het nieuwe D66 standpunt, dat een ja voor de missie voor D66 geen kabinetscrisis hoeft te betekenen. Zou een deel van de nieuwe financiële meevallers bij de behandeling in het voorjaar naar onderwijs gaan? Of zou D66 dit keer helemaal geen wisselgeld hebben gekregen.

1 november 2005

De reactie op de site van de PRDV was voorspelbaar: veel persaandacht is goed. Nova en Barend & van Dorp tegelijk, ieder journaal. En dan zijn er nog radio en alle kranten. Ongetwijfeld is de partijtop tevreden. Maximale aandacht met minimale inhoud.

Er was een slim antwoord gevonden op de vraag: zoveel van de standpunten van de PrdV worden ook door andere partijen uitgedragen, wat voegt de PrdV dan nog toe. Antwoord één is aardig: dat zal coalitie onderhandelingen makkelijker maken. Antwoord twee geeft veel meer bloot van de campagne die we te zien zullen krijgen: dat kan wel zo zijn, maar ze zijn nog niet ingevoerd. En dus is de PrdV nodig om het eindelijk wèl gedaan te krijgen.

De vraag werd niet gesteld maandag waarom Peter R. de Vries nu juist wel de man is om veranderingen er door te krijgen. Diverse kranten commentaren hebben die vraag dinsdag wel gesteld. En geen van allen kon een antwoord bedenken. Daarvoor had Peter R. geen overtuigend verhaal. Dat hij twintig jaar niet op zichzelf heeft kunnen stemmen en dat ieder ander dan hijzelf onbetrouwbaar is, is een hoogst opmerkelijke redenering.

Toch zit er een patroon in. Ook in de voorstellen voor democratische vernieuwing. De optelsom, van wat Peter R. voorstelt, is meer dan opmerkelijk. Zo wil hij dat de premier wordt gekozen. Niet nieuw. Hij wil een referendum, ook niet nieuw. Maar er komen twee elementen bij. De gekozen premier stelt zijn kabinet samen. En dat kabinet mag het parlement passeren door een referendum uit te schrijven.

Wat daar vreemd aan is? Het verstoort de balans, de ´checks and balances´ zoals Amerikanen dat noemen. In Amerika is het mogelijk om een president te kiezen van één partij en de meerderheid van het parlement (congres) aan de andere partij te gunnen. Dat houdt elkaar in evenwicht. Een Amerikaanse president kan het congres niet passeren. Maar Peter R. de Vries stelt voor dat hij dat wel zou kunnen. Niet in Amerika, maar in Nederland.

Dat zou een ongehoorde concentratie van macht brengen bij de gekozen premier. Als het kabinet iets niet door de kamer krijgt, dan misbruik je toch gewoon een referendum om je zin te krijgen. Ondenkbaar dat zoiets ooit ingevoerd zou mogen worden. Dat je het zelfs maar durft voor te stellen.

Peter R. de Vries heeft geen enkele achtergrond in de politiek, dus wat doet hij daar aan. Hoe geef je jezelf legitimiteit. Hoe voorkom je dat je moet uitleggen waarom je de politiek in wilt? Ook weer door een soort referendum. Ik ben politicus, omdat het volk heeft aangegeven, dat ze dat wil. Knap bedachte media strategie.

Maar waarom wil hij dat nou echt? Waarom wil hij macht in het parlement en een ongekende nieuwe concentratie van macht bij de gekozen premier? Hebben wij zijn echte motivatie gezien. Nee. Dat echte gezicht moet ons nog getoond worden. Er is geen grote gedachte, geen brandend vraagstuk neergelegd, waarvoor alleen hij de aangewezen persoon is. Niemand geeft een zeer goed betaalde carrière op om als levenswerk gratis openbaar vervoer te verwezenlijken.

De vraag is of wij de echte motivatie te zien krijgen vòòr hij de gewenste macht heeft verkregen. Is dat iets wat wij moeten willen?

28 oktober 2005

Soms zijn er van die stukjes in de krant, die je ergens aan doen denken. Maar je weet nog even niet waaraan. In de column van Bas Heijne in de NRC van 8 oktober stond zo’n zinnetje: “de ‘elite’ buigt diep voor mensen die zeggen dat ze namens het volk spreken”. Dat is deel één van die zin.

Het doet me denken aan een aantal media optredens van Peter R. de Vries. Met in zijn kielzog ‘chief of staff’ Peter C. Schouten. Maandag lanceerde de partij van Peter R. – de PRDV – haar website. Daarin worden wel tientallen mensen opgeroepen zich aan te melden als vrijwilliger, maar de standpunten staan er nog niet. Dat wordt een apart persfestijn een week later, op maandag 31 oktober aanstaande.

Waar die gepland wordt, is ’s avonds in Nova te zien. Er wordt een zaaltje geïnspecteerd in Nieuwspoort en er is te zien dat aan tafel ten huize van Jan Nagel besloten wordt door partijvoorzitter Klaas Wilting wat de duur moet zijn van de sociale dienstplicht. Hoezo achterkamertjes.

Hoewel duidelijk was aangekondigd dat het programma pas later zou volgen, worden er vragen gesteld door de journalisten naar de inhoud van het programma. En dan gebeurt het. Nee, Peter R. wil niet vergeleken worden met Pim Fortuyn. Peter R. heeft zijn eigen gedachtegoed. Pardon? Voor Fortuyn bestond het woord gedachtegoed niet eens. Degene die dat woord gebruikt, kiest er bewust voor om wèl vergeleken te worden.

De journalist vergeet één vraag te stellen: wanneer heeft u in het verleden ooit over uw politieke en/of maatschappelijke ideeën gesproken, mijnheer de Vries. Of over uw ambities in die richting. Wat maakt u tot een geloofwaardige boodschapper van enig politiek thema, als we komende maandag pas weten wat uw thema eigenlijk is. Behalve legalisering van drugs.

Even dwaalde de gedachte af naar governator Arnold Schwarzenegger. Ook van hem was vooraf eigenlijk niet bekend waar hij voor stond. Maar er zijn grote verschillen. Schwarzenegger heeft altijd laten blijken dat hij politieke ambities had, is getrouwd met een vrouw uit een politieke dynastie en heeft al lang voor hij zich kandidaat stelde gekozen voor een politieke kleur.

Peter R. de Vries is een politiek onbeschreven blad. Evenals Peter C. Schouten, zover dat uit zijn ‘bio’ op de site van de PRDV is af te leiden. In de beelden van Nova was Wilting de man die de beslissing nam. Penningmeester Jan Nagel is een man met een bewezen politieke wil, met ideeën over bestuurlijke vernieuwing die Peter R. straks moet gaan uitdragen als ware het zijn eigen ideeën. Interessante verhoudingen.

Komende maandag zal de belangstelling van de pers voor het politieke programma in ieder geval groot zijn. Wat was ook al weer het tweede deel van de zin van Bas Heijne: “terwijl het volk niets van die zelfbenoemde profeten moet hebben.”

15 augustus 2005

Als je in de eerste alinea van een krantenartikel leest, dat het veelomvattende perspectief ontbreekt in de huidige politiek, dan is de interesse gewekt. Als de auteur beweert die wel te kunnen schetsen. De slotalinea’s zijn ontluisterend, als benoemd wordt wat dit brede perspectief is in de ogen van auteur (en D66 lid) Meiresonne: iedereen op eigen benen.

In dezelfde NRC van dit weekend staat eindelijk een artikel over waar dit bijvoorbeeld in Duitsland toe leidt: de Linksbündnis. Een nieuwe linkse partij met oude bekende gezichten, die juist hun aantrekkingskracht weet te putten uit sentimenten tegen de sociale kaalslag en het harde liberalisme van de markt.

Op eigen benen staan is een typisch rechts thema, terwijl de auteur bepleit dat rechts en links begrippen zijn uit het verleden. Hij is er zelf niet van los. Wat de auteur bepleit over minimale uitkeringen heette bij de VVD zo’n vijftien jaar geleden het ministelsel. Het hele artikel bevat geen nieuwe ideeën, hooguit de samenstelling van linkse en rechtse thema’s kan nieuw heten.

Boven alles ontbreekt waar de eerste alinea over ging: het overkoepelende thema. Een thema dat bindt, waar een politiek leider de bühne mee op kan. De Linksbündnis heeft die wel. Zoals het hoort bij een groot land, een thema voor binnenland en één voor het buitenland. Stop de afbraak van de sociale voorzieningen is het binnenlandse thema. De partij zal niet toelichten hoe dat betaald moet worden, maar daar komen ze mee weg omdat ze nieuw zijn. Een hogere belasting voor de rijken klinkt goed, maar kan nooit voldoende opbrengen.

Het buitenland thema van de Linksbündnis is veel gevaarlijker. De Linkspartei wil de Duitse deelname aan de strijd tegen het terrorisme staken. Met als belangrijkste argument dat men daarmee zelf tot doelwit van aanslagen wordt. Ofwel toegeven aan de eisen van Al Qaeda. Bin Laden had Europa een pact aangeboden in ruil voor vertrek van militairen uit alle islamitische landen. Alsof iemand echt gelooft dat een agressor zich aan een dergelijke afspraak zal houden. Of men moet in de waanwereld (willen) leven waarin Al Qaeda niet de agressor is.

Terug naar het artikel van Meiresonne. Een aantal zinsnedes zijn de moeite waard om even bij stil te staan. Zo staat er: ‘en ons sociale stelsel maakt arbeid en productie steeds minder betaalbaar’. Dat lijkt waar, maar is het niet. Correct is om te stellen dat ons belastingstelsel arbeid minder betaalbaar maakt. Hier wordt een vereenvoudiging toegepast die alternatieve oplossingen uitsluit. Belasting op arbeid verlagen en op andere aspecten verhogen: BTW bijvoorbeeld, zoals de Duitse CDU voorstelt in haar verkiezingsprogramma. Een hogere BTW geldt ook voor goederen die worden geïmporteerd, niet alleen voor goederen die in eigen land worden geproduceerd.

Een onderwerp waar de auteur wel een gevoelige snaar raakt, gaat over Rusland: ‘de Europese relatie met Rusland staat steeds meer in het teken van ónze afhankelijkheid van hún gas’. De huidige Duitse kanselier Schröder noemt de Russische president Putin steevast ‘Mein guter Freund’. Als je voor 40% van de afname van aardgas afhankelijk bent van Russische import, is het inderdaad van groot belang dat de vriendschap in tact blijft.

En tot slot de discutabele zinsconstructie: ‘Het Westen als bron van verwarring en ergernis die leidt tot woede, haat en terreur en tot het zoeken van bescherming en beschutting in de eigen bekende wereld en de terugkeer naar traditionele waarden.’ Dit lijkt toch heel sterk op de redenering van de Linksbündnis. Het Westen roept de terreur over zichzelf af.

Zouden mensen werkelijk zo snel vergeten zijn, dat de aanslagen op de Twin Towers hebben plaats gevonden vòòr het militaire ingrijpen in Afghanistan. Zouden mensen echt bereid zijn de tweede man van Al Qaeda te geloven, die een pact aanbiedt als we onze troepen maar uit Afghanistan weghalen.

Het helpt niet als een serieuze nieuwszender als Business Nieuws Radio als eerste commentaar na de zoveelste boodschap van Al Qaeda zegt: laten we nog maar eens goed nadenken voordat we troepen sturen. Een verband dat niet bestaat, alleen in de PR van een Al Qaeda, wordt zo toch geloofwaardigheid geschonken.

Europa vervalt wederom in appeasement. Toegeven aan de agressor in de hoop dat die zijn agressie dan gaat botvieren op iets of iemand anders. Wellicht in de hoop dat iemand anders de agressor tot staan zal brengen. Tegelijk zal degene, die dat daadwerkelijk doet, de wind van voren krijgen.

En degene die ‘iedereen op eigen benen’ als het groot thema bombardeert, vertrouwt er dan maar op dat iemand anders het vuile werk opknapt. Op eigen benen staan is leuk, maar wel onder moeders beschermende vleugels.

5 juni 2005

Het gaf een persoonlijk ‘déjà vu’ gevoel, die kop in de NRC van afgelopen vrijdag: Brussel heeft echt geen plan B. Eerder was dat gevoel opgekomen na het vertrek van Pim Fortuyn uit Leefbaar Nederland. Voor de opvolging van Fortuyn bleek er ook geen plan B te zijn.

De discussie, die na woensdagavond is losgebarsten op alle niveaus in en over Europa, laat eigenlijk maar één vraag open: hoe stevig was plan A eigenlijk. De politici die nu in Europa aan de macht zijn, zijn geen housewives, maar lijken net zo desperate. Het moest en zou deze grondwet worden, op iets anders was en is men niet voorbereid.

Dat was ook de campagne die is gevoerd: het moest en het zou. Maakt niet uit wat ervoor uit de kast moest worden gehaald, het moest er door gedrukt. Desnoods met verbaal geweld. Het geheime wapen Gerrit Zalm zei woensdagavond nog, dat het niet aan kabinetsleden gelegen kan hebben, die wat ongelukkige zinnetjes hebben gebruikt. Over understatement gesproken.

Natuurlijk waren er schokkende beelden op woensdagavond. Camiel Eurlings wilde het liefste Ferry Mingele over de tafel trekken, bij gebrek aan echte kiezers in de directe omgeving. Die waren er overduidelijk niet, want Geert Wilders mocht vrij rondlopen. Kathalijne Buitenweg reageerde als mens. Ze ‘baalde als een stekker’ en had als een van de weinigen uit het kamp van de verliezers die avond niet de neiging de kiezer de schuld te geven. Wat Boeggolf betreft heeft ze opnieuw een prima sollicitatie afgegeven voor het lijsttrekkerschap van GroenLinks voor de Tweede Kamer. Gracieus het verlies incasserend en blijven argumenteren voor de eigen zaak, in schril contract tot een verongelijkte Femke Halsema.

Op verkiezingsdag was de handdoek al in de ring gegooid. De media waren al overtuigd geraakt van een onafwendbaar nee. De foto van een schaterlachende Zalm werd afgebeeld naast een artikel hoe het kabinetsbeleid de economie alleen verslechtert. Alleen minister Peijs verzette de bakens bliksemsnel voor het sluiten van de stemlokalen: ze is opeens tegenstander van Turkije in de EU. Opportunisme van een minister die op tv Katja Schuurman ook nog intelligent doet lijken, als je beide dames zo naast elkaar ziet.

Het dieptepunt in de nadagen van het nee, was de reactie van oud-premier van Agt op Business Nieuws Radio. De man die bereid was Nederland op te geven, trok fel van leer tegen de eigen bevolking die daar niet toe bereid was. Zijn overslaande stem maakte het even moeilijk om hem te herkennen, maar in de afkondiging werd bevestigd dat het echt om van Agt ging. Een ex-premier onwaardig gedrag.

Aan de andere kant, van Agt bleef bij zijn standpunt. Daar is ook veel voor te zeggen. De huidige premier beweert op dinsdag nog, dat hij een nee niet kan uitleggen en dat hij voor gek komt te staan. De premier die vertwijfeld vraagt, wat het nee betekenen moet. Want waar zijn de ChristenUnie, Geert Wilders en de SP het nou met elkaar over eens? Terwijl dezelfde persoon twee dagen later meent precies te kunnen verwoorden, wat de Nederlandse kiezer bedoeld heeft met het nee. Dat is erger nog dan van Agt. Fortuyn riep ooit toenmalig premier Kok op, na het taartincident in perscentrum Nieuwpoort: U bent ook mijn premier. Wie durft dat nog te beweren van Balkenende?

Bij de laatste uitzending van Barend en van Dorp reduceerde Frits Wester de problematiek tot de leiders: niemand had het gezag om het uit te leggen en de kiezers over te halen. Even viel hij uit zijn rol aan het eind van de uitzending, toen hij het kabinet Paars II de schuld gaf van de problemen in de verpleegtehuizen. Dat zal zijn CDA bloed geweest zijn. Maar op dat andere punt heeft hij natuurlijk gelijk. Wie moet de kar gaan trekken, in Nederland maar ook elders binnen Europa.

Er zijn momenteel geen regeringsleider van het kaliber Kohl en Mitterand. De leiders uit de jaren tachtig en begin jaren negentig van de Duits-Franse as, de as die de kar moet trekken. Chirac en Schröder zitten in politiek zwaar weer. Wordt het wachten op hun opvolgers, bijvoorbeeld Sarkozy in Frankrijk en Merkel in Duitsland. Gaat het dan weer verder? Het lijkt er in ieder geval op, dat er tot die personele wijzigingen überhaupt weinig tot niets meer van de grond kan komen.

Voordat we het vergeten: het referendum ging echt ergens over. Niet alleen over de spreekwoordelijke loodgieter uit Polen, die al in Laren, Wassenaar en Roosendaal aan de slag is. Niet alleen over het Europees verbod op kievitseieren rapen, terwijl stierengevechten wel mogen doorgaan. Niet alleen over de vetorechten die zouden worden opgegeven. Niet alleen over de verdwenen harde gulden en het verscheurde stabiliteitspact.

Waar was het antwoord op de vraag: waarom wel, waarom voor stemmen. Er is dan ook geen enkele grote groep kiezers te vinden, die allemaal om dezelfde duidelijke reden ja hebben gestemd. Behalve de relatief kleine groep welgestelden in een paar villadorpen die de NCR lezen. Waar is de hoop van Europa? Waarom zou een politieke integratie een oplossing zijn voor de langdurige economische crisis. Onbeantwoord.

Plan A moet meer omvatten, dan (het inboezemen van) angst voor de volgende oorlog op het Europese continent. Het wachten is op een politicus die geloofwaardig en met passie kan uitleggen welke belofte de Europese Integratie in zal vullen. Verschijnt die niet binnen een jaar, dan is er echt reden voor zorg.

19 mei 2005

De kranten melden vandaag dat het referendum meer over de Euro en Turkije gaat, dan over de grondwet zelf. De NRC noemt dat in een kop op de voorpagina: Vrees komt uit. Waar zou dat toch vandaan komen. Turkije wordt alleen door Geert Wilders onder de aandacht gebracht, maar het verhaal over de Euro komt uit een andere hoek.

Nadat Brouwer van De Nederlandse Bank de wisselkoers van de gulden had aangekaart, gebeurde er aanvankelijk niets. Totdat Zalm hierover een week later bij Barend en van Dorp ging zitten praten. En hij kwam niet verder dan: het maakt niet uit, want alle schulden en bezittingen zijn door hetzelfde bedrag gedeeld. Nou staat Zalm niet bekend om zijn interesse voor mensen, maar dit sloeg de plank verder mis dan zelfs hij gewend is.

Zalm is geen man voor een campagne, dat is in 2003 al aangetoond. Nerveus en niet in staat de juiste snaar te raken. Wat hij niet begreep, is dat hij voor de Nederlander Mister Euro was. En is. Als zo iemand dan vertelt, dat ook zijn vrouw vindt dat alles is duurder geworden na de Euro dan is dat dus zo. Mevrouw Zalm vindt alles duurder geworden en Mister Euro is niet in staat om dat te weerleggen. Meer hoeven we niet te horen.

Gevoelsmatig heeft na die uitzending het Euro bedrog nieuwe vleugels gekregen. En het lukt geen minister meer om het tij te keren. Iedereen heeft het gezien en gelezen. De dreigementen aan de eigen bevolking. Het minachten van de eigen bevolking. Overal op bezuinigen maar wel bijna acht miljoen gulden kunnen vinden voor propaganda. Precies het bedrag dat nodig is voor een politieke partij om een goede campagne voor de Tweede Kamer verkiezingen te voeren.

In de buitenlandse pers wordt er gezocht naar een mogelijkheid om Frankrijk en Nederland te vergelijken, omdat beiden neigen naar een Nee stem. De anders zo uitgebalanceerde Herald Tribune kwam in sommige artikelen met de vergelijking van Le Pen en Fortuyn. De niet uitgesproken boodschap is steeds hetzelfde: tegen zijn is extreem gedrag, gevaarlijk. Betreurenswaardig dat een dergelijke kwaliteitskrant hier aan mee doet.

Kan die acht miljoen gulden een hand van God kopen, die scoort voor de Grondwetsupporters. Het is zeer twijfelachtig als je bijna dagelijks in de krant kan lezen dat Zalm verschrikkelijk baalt over de leugens over de Euro. Wat misschien kan helpen, is Zalm van de buis halen. Wellicht helemaal uit de pers, maar in ieder geval niet meer live op TV. Dat is een te grote herinnering voor de kijker aan de gulden.

Dan kan alleen nog een God helpen, die wonderbaarlijk van boven ten tonele verschijnt en het verhaal een onverwacht einde geeft. Zou dat Laurens-Jan Brinkhorst zijn, geflankeerd met Lousewies als reddende engel? De referendum partij D66, die het referendum onderuit schoffelt, zodat alles gewoon door kan gaan. De verlichte despoten die zich niet storen aan het totale gebrek aan vertrouwen van de eigen bevolking. Boris zou het zo gewild hebben. Toch jammer dat we de Grondwet nog niet hebben gehoord als dé grote motor voor de kenniseconomie.

19 mei 2005

Onderstaande column was een week geleden aangeboden aan Metro, maar niet geplaatst.

De Airforce One is alweer dagen vertrokken – wheels up – van vliegveld Beek. Geen handgranaat tussen het publiek in Nederland voor Bush. Wel een ander explosief verhaal, dat ook niet echt is afgegaan. De bekendmaking dat de gulden bewust 10% te goedkoop is ingeruild voor de Euro. Terwijl we tegelijk worden uitgenodigd vooral voor de Europese Grondwet te stemmen, want anders.

Natuurlijk is er in de media even stil gestaan bij de gevallen gulden. Maar toch niet zo duidelijk als gisteren weer in der Spiegel. Inderdaad, de Duitse krant. In een interview met Leon de Winter, schrijver en columnist bij de Elsevier, wordt hier aandacht aan besteed. De Nederlandse pers moest het berichten, het was immers nieuws. Omdat niet officieel ontkend is dat we inderdaad 10% hebben ingeleverd. Maar het is zo bericht, dat de harde essentie niet echt doordrong. Niemand die ons financiële offer durft af te zetten tegen bijvoorbeeld Griekenland. De overeenkomst met Griekenland is dat ook daar gelogen is over de waarde van de munt, alleen daar ten voordele van de eigen bevolking.

In dat licht is het moeilijk campagne voeren voor de Europese Grondwet. We zijn voorgelogen en nu dat is uitgekomen, wordt het doodgezwegen. Zo dood als de gevallenen van de Tweede Wereldoorlog. Die het toneel waren dit weekend van een campagnespeech voor de Grondwet. Bush zal vooraf wel verteld zijn, dat hij even niet mocht reageren. Dat hield hij vol tot het schouderklopje voor onze Koningin, die vergeten was dat zij daar ook niet op mocht reageren.

Het was een wanvertoning van Balkenende om tussen de gevallenen zijn eigen kiezers zo onder druk te willen zetten. Het geeft eens te meer aan, hoe weinig argumenten er voor de Grondwet zijn. En hoe het niet meer helpt om het gewicht van de functie van minister-president er achter te zetten. Wat in Frankrijk met president Chirac nog wel enige invloed lijkt te hebben. Nee, er moet gedreigd worden met een nieuwe oorlog als de Grondwet wordt weggestemd. Leon de Winter antwoordt eigenlijk op de enige mogelijke manier: laat die oorlog dan maar komen. Of de mensen geloven niet dat die oorlog er echt komt. Of nog veel erger, ze denken dat die al begonnen is. Met de veroordeelde van Gogh moordenaar Mohammed B. en de vrijgesproken terreurverdachte Samir A.

Dat van die gulden is voor het tijdperk van Balkenende. Maar minister van financiën Gerrit Zalm was er toen ook al. En alle grote partijen kruipen weer bij elkaar om het er door te slepen. Niets maakt meer duidelijk, dat er schrijnend behoefte is aan nieuwe gezichten in de politiek. Zonder dealtjes die jaren en jaren terug gaan, waardoor ze elkaar nergens op durven aan te pakken.
Laat de PRDV van Peter R. de Vries opnemen in zijn verkiezingspamflet: maximaal twee termijnen. Ongeacht de uitslag van het referendum, komt er nooit meer een kabinet Balkenende III. Bij zijn eerste interview na de oprichting van de PRDV – in Barend en van Dorp – had Peter het bij het rechte eind over de Euro en de Grondwet: we stoten ons niet twee keer aan dezelfde steen.

13 februari 2005

Geert Mak heeft een mooi beknopt boek uitgebracht, klein formaat, 95 pagina’s voor slechts €5. Het is een pamflet, zoals ook de film Submission is betiteld. Mak schrijft niet alleen over Hirsi Ali, maar ze is een prominent onderwerp. Terecht ook.

Mak behandelt de maanden na de moord op van Gogh aan de hand van een aantal historische vergelijkingen:
* Moslims worden als groep negatief gecategoriseerd, zoals Joden als groep in de jaren dertig
* In slechts enkele jaren kan confrontatie-gedrag tegen een religieuze groep desastreuze gevolgen hebben voor een land. Joegoslavië is een recent voorbeeld in de Europese geschiedenis
* Het heil moet niet gezocht worden in ‘de Verlichting’ voor de Islam, zoals het Christendom dat gekend heeft. Zeker Nederland heeft hierin geen recht van spreken, omdat de Verlichting hier geen rol heeft gespeeld. Nederland was tolerant tegenover religies voordat het een land was. Vooral omdat de koopmanssteden geleerd hadden dat onderscheid maken op religie slecht was voor de handel.
* Hirsi Ali heeft geen steun van moslimvrouwen. Maar van autochtone mannen, die baat hebben bij het voeden van angst voor de Islam.

Het getuigt van de klasse van Geert Mak dat hij zo snel met een rake analyse weet te komen over deze zeer recente historie. Hij geeft heel goed weer met hoe weinig niveau, distantie en balans de berichtgeving geweest is. En hoezeer politici niet tot nauwelijks in staat zijn geweest om adequaat te reageren.

Op de laatste pagina staat: ‘We zullen spijkerhard moeten zijn jegens degenen die onze gezamenlijke fundamenten willen vernietigen, maar daarin moeten we precies en zorgvuldig opereren’. De auteur is een historicus en vanuit die positie is het niet terecht om te vragen naar: ‘hoe dan’. Dat is toekomstgericht. Hoe voer je zo’n precisie bombardement uit?

Geert Mak noemt de tolerantie van de Nederlandse koopmanssteden voor religie een vorm van pacificeren. De vrede bewaren. Op pagina 15 noemt hij een interessant voorbeeld over het hoe. Het Amsterdamse stadsbestuur hield in de vijftiende eeuw de vrede in stand door de burgers simpelweg te verbieden te praten over de hoekse en kabeljauwse twist. U leest het goed: verbieden erover te praten.

Noot:
De vrede bewaren en hoe is het centrale thema in het boek dat de eindredacteur aan het schrijven is. U zult begrijpen dat dit een tijdrovende bezigheid is, zeker naast een fulltime baan. Via deze site houden wij u op de hoogte.

23 januari 2005

De reacties op de inauguratiespeech van Bush waren weinig verrassend. Voor het grootste deel in lijn met de reacties op het Irak-conflict. Wie daarvoor was, is ook positief over de speech. En wie tegen Irak was, stelde kritische kanttekeningen bij de speech. Met Iran en haar nucleaire programma als volgende hete hangijzer.

De religieuze inspiratie die in de speech doorklinkt, is een element dat veel terugkomt in de commentaren. Daarom las Boeggolf dit weekend het Nederlands Dagblad, christelijk betrokken is haar slogan. Op de voorpagina het redactioneel commentaar, dat ook kritische kanttekeningen plaatst.

De laatste zin van het commentaar trof Boeggolf het meest: ‘… de doorgaans sceptisch ingestelde christenen in Europa kunnen ook iets van Bush leren: positief en vol verwachting staan tegenover de toekomst …’ Voor Boeggolf een bevestiging van haar eigen commentaar na de inauguratiespeech. Bush biedt een perspectief, dat aanspreekt. Los van alle praktische problemen die het realiseren van dat perspectief met zich mee zullen brengen.

En vergeet niet het grote Republikeinse voorbeeld: Reagan. Die sprak van ‘a shining city on a hill’ (Een blinkende stad). Ook een bijbelse verwijzing. Alleen werd de christelijke ondertoon Reagan minder aangerekend door zijn tegenstanders, dan nu het geval is bij Bush. Reagan had nog een overduidelijke tegenstander: het communisme. Bush houdt het bij universele waarden, vrijheid en democratie, zonder een tegenstander te benoemen. Het is zijn missie en hij weet dat hij de tijd als president niet meer heeft, om die ten volle ten uitvoer te brengen. Net zo min als Reagan.

In diezelfde krant een paginagroot artikel: Nederland op zoek naar zichzelf, het nieuwe patriottisme. Hier worden drie personen aan het woord gelaten. Thijs Jansen van het wetenschappelijk instituut van het CDA. Hoogleraar geschiedenis Piet de Rooy van de Universiteit van Amsterdam. En Gerrit Schutte, hoogleraar geschiedenis aan de Vrije Universiteit.

De CDA’er spreidt een ongekende arrogantie ten toon, waarbij hij zichzelf ook nog eens in de voet schiet. ‘Zonder serieuze invulling dreigt het gevaar het nieuwe patriottisme nauwelijks te onderscheiden is van de bijna rechts-extreme opvattingen van Wilders en Fortuyn’. Om even daarna te vervolgen: ‘het protestants-christelijke karakter van Balkenende heeft ertoe bijgedragen dat hij de patriottistische agenda van Fortuyn kon voortzetten’. Pardon?

‘Al die onrust leidt ertoe dat mensen weer trots willen worden op Nederland. Politiek is die gedachte pas echt doorgedrongen met Pim Fortuyn, die zei: “Ik hou van dit land”.’ Ga verder heer Jansen. ‘De geschiedenis heeft uitgewezen dat nadruk op de natie makkelijk kan ontsporen’.

Dus zegt hij:
* De patriottische Fortuyn was extreem rechts, want hij hield van ons land en dat leidt tot xenofobie
* Balkenende is de waardige opvolger van Fortuyn waar het gaat om zijn patriottisme

Dit is niet met elkaar te rijmen, welke ‘serieuze invulling’ geeft Balkenende aan patriottisme? De lezing waarin hij vertelt, dat werkloosheid niet meer bestaat. Want je kunt slechts even tussen twee banen zitten als je zelf betaalt voor je eigen bijscholing? En dat mag je dan het jaar daarop verrekenen met je belasting. Geldt dat ook voor de VMBO drop-outs, mogen die ook hun ontbrekende scholing met hun uitkering verrekenen.

De andere interessante conclusie van het CDA is: een Nederlander mag niet van zijn land houden. Het is Boeggolf een raadsel waarom het CDA weer stijgt in de peilingen. Het kan alleen maar komen door het ontbreken van een alternatief. De openlijke aanval op Wilders is nu wel duidelijk geworden: hij wordt net zo extreem-rechts neergezet als Fortuyn.

Hoogleraar Schutte trekt een parallel met het patriottisme uit het eind van de achttiende eeuw, die ging over het verzet tegen de dominantie van regenten. ‘De patriotten vormden een beweging die een nieuw idee introduceerde: heel Nederland als vaderland. Tot dan toe was je inwoner van Zeeland, Amersfoort of Friesland, maar geen Nederlander. Nederland als geheel was een nieuw concept’.

Precies dat aspect ontbreekt nu in het debat over de Europese Integratie. Het nieuwe idee inwoner te zijn van Europa, niet van Nederland of Duitsland. Wie strijdt daarvoor en waarom. De Europese identiteit ontbreekt en daar zet niemand zich voor in. Terwijl we onze nationale identiteit al hebben moeten inleveren aan het CDA.

We praten steeds over immigranten die zweven tussen twee culturen, maar waar zweven de Europese volkeren tussen? Daar zou Boeggolf graag een goed boek over willen lezen, als het überhaupt beschikbaar is.

20 januari 2005

De inauguratiespeech van Bush voor zijn tweede termijn lijkt indrukwekkender bij het nalezen (in zijn originele taal), dan bij het live zien en horen op tv. Bush leek lang niet zo ontspannen als bij zijn campagnespeeches, waar hij zijn verhaal kon onderbreken voor een geintje of iets uit het publiek. Of z’n karakteristieke knikje om een kleine pauze in te lassen.

Hij was gedreven, hij had een verhaal te vertellen. In de commentaren op CNN werd dan ook gespeculeerd of er passages uit de speech geschikt zouden zijn voor de geschiedenisboekjes. Zoals dat gaat, de geschiedenis zal zijn gelijk moeten aantonen. Dan wordt het vanzelf opgetekend.

De geweldige kracht van zijn betoog voor de verspreiding van vrijheid en democratie, als beste waarborg voor vrede ook in Amerika zelf, is wat erin opgesloten zit: hoop, verbeelding. Je kunt er voor zijn, zonder voorbehoud. Het biedt ruimte en is toekomstgericht.

Het geeft duidelijk aan waar hij voor is, zonder in te gaan op waar hij tegen is. Dat zit als het ware impliciet ingesloten. De zin die Boeggolf hierin het meest trof, zegt dat leiders van regeringen moeten leren hun mensen te vertrouwen, om ze te kunnen dienen.

Bush vertrouwt zelf op de kracht van het beeld dat hij neerzet. Hij noemt geen tegenstanders bij naam. Geen El-Qaeda, geen terrorisme, geen Bin Laden. Geen vermelding van Irak en de opstandelingen daar. En verwijzingen naar de eigen militaire mogendheden zijn minimaal.

Bij Bush weet je één ding. Hij is bereid de daad bij het woord te voegen. En waarschijnlijk daarom zal met name in Europa de angst oplaaien voor een conflict in Iran. Maar het bestrijden van tirannie kan in Europa niet slecht ontvangen worden, Cohn-Bendit noemde Europa nog dé bescherming tegen dictatuur (Herlees: Cohn-Bendit: Europa is bescherming tegen dictatuur van 14 april 2004).

Da’s hetzelfde doel, alleen zal de weg ernaartoe anders zijn uit Europees oogpunt. Laten we voor dit moment het doel en de weg erheen zien los te koppelen. Dan kunnen we het alleen eens zijn met Bush. Vrijheid en democratie waren de ingrediënten die ook ons continent hebben gebracht waar we nu zijn.

14 januari 2005

In Rondom Tien van de EO van donderdag 13 januari ging premier Balkenende in debat over hoe het Nederland is vergaan na de moord op Theo van Gogh. De moord werd in het programma meer als aanleiding gezien, de naam ´Hirsi Ali´ leek sterk dominant te zijn.

Richting het einde van de uitzending spreekt de Amsterdamse korpschef Welten de woorden: ´Alles waar we niets van zeggen, is de nieuwe norm. De kunst is grenzen trekken.´

Als je het programma niet gezien hebt, zou je wellicht verwachten dat er ook in het debat duidelijke grenzen zijn getrokken. Bijvoorbeeld rondom deze uitspraken:
´Als de heer Balkenende, het kabinet, had laten merken dat het echt alleen de persoon, het individu, Hirsi Ali was en het kabinet er niet achter had gestaan, dan was het misschien ook niet zo uit de hand gelopen.´
´De consequenties die Hirsi Ali hadden moeten treffen, hebben mij ook getroffen`
´Dankzij Hirsi Ali word ik gezien als opvoeder van een potentiële moordenaar´
´Wat Wilders en Ali ook roepen, we horen het kabinet niet om ze tegen te spreken`
´De rechtse aanhang wordt in Nederland zo groot, dat allochtone jongeren gaan zelf ook iets zoeken om geaccepteerd te worden´

Wat werd er tegen in gebracht? Niets. Het mocht gezegd worden. Door mevrouw Metin, wier kinderen op de afgebrande islamitische school in Uden zaten en door de voorzitter van de Amsterdamse Marokkaanse moskeeën. En toch zijn het nogal stevige uitspraken, die weerwoord behoeven.

Maar wat is er te verwachten van een premier, die zich in het debat niet eens als premier durft te gedragen. Die opeens guitig de arm om een lerares heen legt van een zwarte school in Amsterdam Oost. Omdat die heeft verteld dat er in haar praktijkervaring geen sprake is van integratie. ´Mijn leerlingen kennen allemaal cellen van binnen, ze staan na anderhalf uur weer buiten´. Hij kan die arm om haar heen leggen, omdat hij zo ´gewoon´ tussen het publiek is gaan zitten.

Geachte heer Balkenende, u toont hiermee geen leiderschap. Doe als Tony Blair in debatten voor en over de Irak-oorlog. Wees zelf de talkshow host en ga voor het publiek zitten, om duidelijk te maken wie de baas is. Iedereen mag vragen stellen die u beantwoordt, maar u mag door plaats te nemen tussen het publiek niet de indruk wekken dat u gelijk bent aan het publiek. Want dat is nu eenmaal niet zo. En by the way: een moord leidt niet tot positieve energie.

Welk leiderschap wordt er na afloop getoond, over waarom het toch goed komt met Nederland? Het onvermijdelijke contrast met de zeebeving in Azië: de saamhorigheid en de hoogte van de donaties. Dat klopt niet om meerdere redenen, waar Boeggolf de politieke eruit licht. In Nederland is die zichtbaar, maar in Duitsland nog sterker.

Duitsland geeft 500 miljoen Euro of in echt geld 1 miljard mark. Voor een land dat drie jaar achter elkaar een te groot tekort heeft en 40 miljard euro nieuwe schuld heeft gemaakt in 2004. De werkloosheid stijgt alleen maar en toch. De regeringspartijen stijgen weer in de peiling. En zitten weer vrijwel op hetzelfde niveau als de oppositie. Dat zijn cijfers waar Balkenende alleen nog van kan dromen, maar het CDA stijgt ook weer. Geld weggeven bij een ramp is goed voor de zittende macht, dat weet ook onze premier heel goed. Of dat geld er nu is of niet, is minder van belang.

De presentator sluit af met de woorden: ´Als je het in eigen buurt gezellig hebt, dan valt de dreiging wel mee´. Hij had het gejat uit een ander programma, het siert hem dat hij dat toegeeft. Maar het tekent wel de sfeer.

De woorden waar geen grens aan werd gesteld zeggen onomwonden: ´als de regering Hirsi Ali niet de mond snoert, dan zijn de consequenties voor rekening van de regering´. Dit is een bedreiging, die niet getolereerd mag worden. Maar laten we het maar gezellig houden in de eigen buurt. Zeggen dezelfde mensen die stiekem heel blij zijn dat Geert Wilders iets zakt in de peilingen. En dat hij dreigt door te slaan met uitlatingen over het afschaffen van de rechten van de mens.

2 januari 2005

Ironisch genoeg is de kans op vervroegde verkiezingen in Nederland verkleind door de gebeurtenissen van de laatste maanden. Na de moord op Theo van Gogh is de nog op te richten partij van Geert Wilders in de peilingen gestegen tot een machtsfactor van belang. Het is nu zover, dat als hij iets zegt het minuten later op Teletekst staat.

Na de opmerking van Balkenende dat hij een derde termijn ambieert, heeft Nederland gelukkig gereageerd: een ruime meerderheid ziet dat niet zitten. Maar hoe dat te voorkomen? D66 werd door Boeggolf steeds gezien als de instabiele factor. Met in het eerste kwartaal van 2005 de voor D66 cruciale wet over een ander kiesstelsel, leek er een mooi breekpunt op tafel te liggen.

In het laatste D66 congres waren de normale leden ook tegen het gevoerde kabinetsbeleid. Maar de partijleiding wist de angstkaart te spelen. De angst om bij vervroegde verkiezingen definitief weggevaagd te worden en de angst voor Wilders voorkwam dat de leden actie ondernamen. D66 is verworden tot waar ze tegen vocht: een partij geregeerd door een kleine elite. De leden tellen niet meer mee.

Balkenende heeft het, ook volgens buitenlandse kranten, behoorlijk goed gedaan tijdens het voorzitterschap van de Europese Unie. Hij voelt zich kennelijk beter achter gesloten deuren, waar de dealtjes worden gemaakt. Zodra hij gewone burgers moet aanspreken, faalt hij jammerlijk. Het verwoorden van emoties behoort niet tot zijn repertoire. In de beste traditie van Europa een compromis op tafel leggen over Turkije, waarbij alle belangrijke besluiten naar de toekomst worden verschoven. Dat ligt hem beter.

De VVD dan. Zalm en Balkenende moeten elkaar wel liggen, al is dat voor de buitenstaander nauwelijks te zien. Beiden geven niet om mensen, die niet voor zichzelf kunnen zorgen. Dat komt erop neer, dat het zinsdeel achter de komma ook kan vervallen: ze geven niet om mensen. Dat straalt er niet alleen van af, dat knettert ervan af. Een alternatief voor Zalm is er duidelijk nog niet. En dat zal voor hemzelf geen probleem vormen. Hij heeft de verkiezingen verloren en toch bepaalt hij het beleid. Voor een groter deel dan waar hij qua zetels recht op zou hebben. Hij heeft dus geen klagen.

Geert Wilders heeft zijn positie inmiddels gevestigd. Waar de dag dat hij zich afscheidde, de hele journalistiek hem beschimpte, heeft hij het gelijk gekregen van de peilingen. De tweede te verwachten aanval is nu ingezet: hij piekt te vroeg en zal wel verdwenen zijn voor de volgende verkiezingen. Werd Wilders na zijn afsplitsing nog genoemd in een rijtje van mensen als Herman Heinsbroek, Roel Pieper, Peter R. de Vries en Jan Nagel, inmiddels zijn de kaarten geschud. De ruimte voor de nieuwkomer is bezet.

En op de genoemde anderen heeft hij één groot voordeel: hij heeft al bewezen dat hij zich staande kan houden in de politiek. Hij is geen outsider waar iedereen toch het gevoel heeft: zal hij niet in enkele maanden afknappen op de Haagse spelletjes. Politiek is een vak, met zijn eigen regels. Daarbinnen zal iedere nieuwkomer zich moeten bewegen. Niemand hoeft eraan te twijfelen of Wilders dat kan. En mensen met gedrevenheid, die achter zijn boodschap kunnen staan, moeten de angst overwinnen en zich bij hem aansluiten.

Wellicht slaat de topman van De Nederlandse Bank de plank wel het meeste mis. Zijn recente oproep om geld uit te geven steekt schril af bij de realiteit van zovele Nederlanders. Het RTL-nieuws peilt dat weer meer mensen, nu boven de 40%, spaargeld moeten aanspreken om rond te komen. Als je geld meer dan opgaat aan eerste levensbehoeften en de werkgelegenheid trekt maar niet aan, dan gaan die veertig procent de economie niet opjagen. Dat wetend, doe je geen oproep aan alle Nederlanders. Het getuigt van hetzelfde gebrek aan gevoel voor mensen als Zalm en Balkende.

Wat zou er dan moeten gebeuren? Als de kans op verkiezingen afneemt, wat kan dan een alternatief vormen voor verandering. Voor meer aandacht voor mensen vanuit het kabinet. Nieuw bloed in het kabinet.

Laat iedere coalitiepartij een minister vervangen, misschien D66 uitgezonderd. In het Engels: een reshuffle. Hoe die kan beginnen? Remkes van de VVD is al enige tijd moeilijk houdbaar, die gaat de rit niet volmaken. Alleen een VVD minister vervangen is slecht voor de stabiliteit, het CDA moet volgen. Kandidaten genoeg.

Boeggolf kandideert Doekle Terpstra voor een CDA-ministerschap. Zijn integriteit staat buiten kijf en hij is bereid te vechten waar hij voor staat. Hij is menselijk, hij heeft niveau. Heeft het in zich om een goede premier te worden, maar zal eerst warm moeten lopen.

6 juni 2004

De president die Amerika haar zelfvertrouwen terug gaf is zaterdagavond overleden. Ronald Reagan gebruikte vrijelijk bijbelse symboliek om te appelleren aan de fundamentele waarden van het grootste deel van de bevolking, om er iets goeds van te maken. En precies dat heeft hij zelf gedaan met zijn leven en politieke nalatenschap.

De televisiespots voor zijn herverkiezing in 1984 zijn legendarisch met een tekst als ‘nu er meer mensen werk hebben dan ooit tevoren’. Uitgesproken over een beeld van bouwvakkers op een grote bouwsite, woord en beeld elkaar versterkend. Werk, vrijheid en veiligheid waren de grote thema’s van de ‘Great Communicator’.

Twintig jaar geleden was hij degene die in Normandië bij de herdenking van D-day memorabele woorden sprak. In zijn stijl had hij altijd de voorkeur om persoonlijke verhalen te vertellen. Bij D-day vertelde hij de ervaring van een veteraan in het bijzijn van de dochter. De foto’s waren indrukwekkend van Reagan bij een graf.

Hoe anders is de herdenking vandaag. Onpersoonlijk, meer gericht op de politieke situatie van nu dan op het herinneren van de gevallenen. Grote videoschermen op een stuk asfalt. Reagan had duidelijk meer gevoel voor symboliek en direct contact maken met mensen.

Ronald Reagan wist je te raken, of je het nou met hem eens was of niet. Je wist waar hij voor stond. Hijzelf het beste. Een politiek leider van buitencategorie. ‘Mijnheer Gorbatsjov, breek deze muur af’. We hebben veel aan hem te danken.

30 mei 2004

‘Wij buigen niet naar links, wij buigen niet naar rechts. Wij zijn het CDA’. Zo kennen generaties het CDA. Deze woorden worden meestal toegeschreven aan Dries van Agt, oud-premier. De wind waait nu uit een geheel andere richting. ‘Wij zullen het u nog één keer uitleggen, want alleen wij begrijpen het. Wij zijn het CDA’.

Eerst leek het erop, dat voornamelijk onze premier en onze minister van justitie hieraan leden. Met een imago van studieboeken wijsheid en alle contact verloren met de werkelijkheid. Het blijkt echter een patroon te zijn. Niet toevallig ook, maar gewenst.

In een uitvoerig interview met Business Nieuws Radio kwam Arie Oostlander aan bod. Hij heeft het rapport geschreven namens het Europees Parlement over de vorderingen van Turkije om aan de toelatingseisen te voldoen. Oostlander is 68 jaar en niet meer herkiesbaar, zo vertelde hij.

Oostlander was bij het wetenschappelijk bureau van het CDA de directeur van medewerker Balkenende. Oostlander vond het gewenst gedrag, dat ‘alleen wij begrijpen het en dat zullen we u nog één keer uitleggen’. Als meest bekende voorbeeld noemde hij het PvdA rapport ‘schuivende panelen’.

Hij vond dat als de PvdA geen socialistisch handvest meer kon maken, dan moesten ze hem maar vragen. En dus heeft hij voor de Volkskrant een soort inleiding geschreven. Het CDA weet beter wat de PvdA zou moeten vinden, dan de PvdA zelf. En dat zeggen we niet binnenskamers, nee, dat zeggen we hardop.

Precies het gedrag dat steeds meer irritatie oproept bij Balkenende. JP is op een missie, die hij luidkeels zal verkondigen. Ook al wil niemand het horen. Omstandigheden die gebruikt kunnen worden voor de missie, worden ten volle benut. Bezuinigen nu we er financieel slecht voorstaan. Maar soms zegt JP het openlijk: ook als het niet had gemoeten, dan had ik hier toch op willen bezuinigen.

Balkenende is uit het niets aan de macht gekomen binnen het CDA en hij loopt voorlopig geen gevaar. Dat is voor Boeggolf reden aan te nemen dat de top van het CDA bestaat uit een generatie machthebbers die net als JP zijn opgeklommen met het motto ‘alleen wij begrijpen het’. In het CDA is deze stroming overheersend geworden.

Dit gedrag komt ook terug bij Europa-lijsttrekker Camiel Eurlings. Hij is bereid vetorechten op te geven, over buitenlands beleid bijvoorbeeld. Maar ook over drugsbeleid, coffeeshops dicht. En let maar op: onder de vlag van eenheid van Europa zal het CDA ook Paarse verworvenheden als euthanasie proberen terug te draaien. Van Agt heeft gezegd dat hij bereid is Nederland op te geven. Dat is geen loze kreet. Het CDA is hier doelgericht mee bezig, want alleen het CDA begrijpt het.

En wie krijgt dan de macht in Europa, als Nederland eenmaal opgeheven is? Oostlander vindt het Europees Parlement slechts een adviesorgaan, want de macht ligt bij de raad van regeringsleiders. Maar met een lachje dat alles verraad, zegt hij dat de partij van de Turkse premier Erdogan eigenlijk zo deel kan gaan uitmaken van de Europese EVP fractie. Waar ook het CDA en Forza Italia van Berlusconi bij horen. Want het de Turkse fractie erbij zijn ‘wij’ voor altijd de grootste.
Over Turkije wist hij de indruk op te wekken bij Boeggolf, dat het eigenlijk al geregeld was. Voor de goede verstaander was het duidelijk. Zijn rapport was niet zo belangrijk, hij zou er immers niet meer zijn om het te verdedigen. En het rapport toonde aan, dat Turkije voldoende in de goede richting bewoog. Dus zou de raad van regeringsleiders en ministers van buitenlandse zaken met minister Bot voorop, gaan aankondigen dat Turkije misschien wel binnen vijf jaar zou kunnen toetreden.

De arrogantie van de macht is volledig terug bij het CDA. Openlijker dan ooit. Het CDA heeft een missie. Bush had dan geen internationaal mandaat voor Irak, maar hij heeft in ieder geval vooraf verklaard wat zijn missie was. Zou het CDA dat ook willen doen, of heeft van Agt dat al gedaan?

12 mei 2004

Europa is het land van wonderen. Aldus EU-parlementslid Cohn-Bendit, aangehaald in de Herald Tribune van vandaag. Duitsland en Frankrijk, die strijdbijl begraven hebben, was het eerste wonder. Beter bekend als ´nooit meer oorlog´ als eerste doelstelling van de Europese eenwording.

Als tweede wonder ziet hij de val van de Berlijnse muur. Als derde de aansluiting van de moslimwereld met de toetreding van Turkije. Boeggolf moet toegeven, Cohn-Bendit is één van de heel schaarse politici die beeldend een visie op Europa weet neer te zetten. Zijn visie op de wonderen gaat op een heel belangrijk punt mank.

Bij de eerste twee wonderen stond Europa langs de zijlijn, stond erbij en keek ernaar. Mogelijk gebeurde het op Europees grondgebied, maar het gebeurde onder druk van buitenaf. Met name Amerikaanse druk. De koude oorlog is gewonnen door Reagan, Marshall hulp heeft de economische opbouw van Europa na de Tweede Wereldoorlog mogelijk gemaakt. Met een militaire stok achter de deur. Het waren geen Europese verdiensten.

Het derde wonder kent nauwelijks een Amerikaanse agenda. Mogelijk is Amerika voorstander van aansluiting van Turkije, ook vanuit militair oogpunt. Turkije heeft een omvangrijk leger en is al NAVO-lid. Maar een echt belang is er niet. Europa zal er dus zelf iets van moeten maken. En dat biedt weinig hoop.

De OECD heeft vandaag een studie bekend gemaakt over economische groei. Amerika, Engeland en Azië groeien, harder dan verwacht. De Europese groei is nogmaals naar beneden bijgesteld. Het stabiliteitspact is al in de koelkast gezet, maar Duitsland zal het volledig gaan opblazen. Het gat in de begroting is met geen mogelijkheid meer te dichten en diverse ministers laten proefballonnetjes op over hoe de economische malaise op te lossen. In Nederland zeggen we dan dat de premier de regie volledig kwijt is. Hier sneuvelt een kabinet dan, in Duitsland lijkt dat vooralsnog anders te werken.

Europa is verlamd. Alle landen hadden voor de Euro enige vrijheden om economisch beleid te maken. Italië had zonder twijfel de Lire wel weer laten devalueren. Frankrijk had de verkoop van nieuwe auto´s fiscaal gestimuleerd. Duitsland had met een sterke Mark de rente sneller kunnen verlagen dan de Europese Centrale Bank nu. Nu deze opties zijn weggevallen, weet niemand wat te doen.

Praten over Europese wonderen gaat eraan voorbij, dat die niet ´made in Europe´ waren. Het wonder van de Europese Grondwet zal blijken dat die in delen ingevoerd gaat worden. Omdat er heel serieus rekening mee wordt gehouden, dat de Grondwet in zijn geheel in één van de 25 landen afgewezen zal worden. Plan B is al uitgelekt, dat zegt al genoeg.

Hele kleine stapjes voorwaarts. En ook forse stappen terug, met name de Euro. Die realiteit onder ogen durven zien, dat zou het echte Europese wonder zijn.

21 april 2004

De naoorlogse reflex is het Kartel van de Zwijgenden tegen de angst voor populisten. In die Welt een blik op de Duitse reactie op Blair´s referendum. Beter is het nagenoeg niet te verwoorden. Met de vertaling uit het Duits boet het nauwelijks aan kracht in.

Kartel is een voltreffer. Het geeft precies aan dat er onwettige afspraken zijn tussen partijen die elkaar horen te beconcurreren of controleren. En er is geen toezichthouder die het Kartel corrigeert. Sterker nog, de Europese Commissie en haar instituten hebben er het meeste voordeel van.

Europa dat de mond vol heeft van internationale verdragen, de Verenigde Naties en tegen landen is die alleen durven te handelen, schiet op het belangrijkste punt tekort. Er is geen onafhankelijke Europese waakhond, die het kartel van de zwijgenden aan de kaart durft te stellen.

Oké, misschien is het een taak van de vrije pers. Maar die zat voor een groot deel zelf in het kartel. Dat is het angstaanjagende ervan. Wellicht wordt die met Rupert Murdoch wakker. Als het waar is dat juist hij Blair zover heeft gekregen, dan verdient hij hiervoor alle lof.

De mannen die met ´nooit meer oorlog´ als een kartel feitelijk verboden hebben dat er gesproken werd over verregaande Europese integratie. Die elitaire generatie moet gedwongen worden haar speeltje los te laten. Ze dreigen het door ouderdom van de tijd te verliezen. Maar juist daardoor hebben ze geleerd het element tijd voor zich te laten werken.

Ingrijpende maatregelen worden met een vertraging van vele jaren ingevoerd, daardoor duurt het langer voordat de pijn zichtbaar wordt. En als die te zien is, is het te laat. Dit is de generatie die vergenoegd kijkt naar televisie uitzendingen die gaan over de uitbreiding naar het Oosten. Het is nu op tv, maar veel te laat. It´s done.

Dat is de strijd die nu moet plaatsvinden. De machtsoverdracht tussen generaties. Dreigen met Europese oorlogen werkt niet meer. Verdergaande integratie moet nu op haar eigen merites worden beoordeeld. Met een debat vooraf, niet met televisie achteraf.

18 april 2004

Het centrale doel van El-Qaeda is duidelijker geworden met het ´bod´ drie maanden geen aanslagen te plegen in Europa. In ruil voor terugtrekking van de Europese troepen uit Irak.

Het doel is: niet-moslims verdrijven uit de Islamitische wereld. Als eerste stap in het omverwerpen van Arabische regimes, die banden hebben met de Westerse wereld. Dit schrijft de Financial Times afgelopen vrijdag in een analyse. De werkelijke strijd is derhalve gericht tegen Moslims in Arabische landen, die Al-Qaeda beschouwt als ongelovigen.

In deze analyse wordt geen woord gerept over Palestijnen. Martin Sommer meldde in een interview met Avishai Margalit vorig weekend in de Volkskrant al, dat Bin Laden pas later het potentieel zag van het Palestijns-Israëlische conflict. Het Palestijnse conflict wordt er dus met de haren bijgesleept, het is alleen voor de beeldvorming van belang. Het is feitelijk irrelevant.

Het gebruik van ‘alle mogelijke politieke middelen in de strijd tegen terrorisme’, zoals Schröder het noemde bij zijn bezoek in Den Haag de afgelopen week, bestrijdt de oorzaak niet. Omdat wij als Westerse landen daarvan part noch deel uitmaken. Noch de Palestijnen. Margalit noemt vernedering als bron.

Hij verwoordt een vergelijking. ‘Lenin spreekt van een revolutionaire situatie als de heerser niet meer kan heersen en de onderdanen de toestand niet meer accepteren. Wat Lenin beschrijft is heel adequaat voor de Islam op dit moment, en dat zijn over de hele wereld wel 1.3 miljard mensen’. Margalit voegt eraan toe dat er geen vast recept is om vernedering te bestrijden.

Het is mogelijk het ´bod´ van El-Qaeda te lezen als wapenstilstand. Meer waarschijnlijk is het een ultimatum. En wordt de echte politieke wil pas getoetst als het ultimatum afloopt en die mogelijk gevolgd wordt door nieuwe aanslagen. El-Qaeda lijkt haar aanslagen te timen rondom politiek turbulente tijden.

Wat is er te verwachten over drie maanden? De Olympische Spelen bijvoorbeeld. Zou El-Qaeda de Europese verkiezingen in juni als turbulent classificeren? Of referenda over de Grondwet kort daarop. Het is mogelijk, als er voorstellen in de Grondwet staan over een Europees leger.

Waar de FT geen nieuw idee brengt voor een zinvolle niet-militaire actie in het Westen, doet Margalit dat wel. In de ogen van Boeggolf. ‘Je moet de riskante Islam met de goede Islam bestrijden. Er zou een Nederlandse Islam moeten komen, met liberale instellingen. Daarin moet de staat haar verantwoordelijkheid nemen’.

Het klinkt tegennatuurlijk: de staat die zich met godsdienst bezig houdt. Maar potentieel heeft het wel en eigenlijk loopt het synchroon met een andere discussie. Over importbruiden bijvoorbeeld. Nu wordt de Islam geïmporteerd, evenals imams. Bij gebrek aan een lokaal alternatief enerzijds en een lage drempel voor import anderzijds.

De drempel voor de import van de Islam mag fors omhoog en een lokaal geïntegreerd Islam-alternatief mag actief gestimuleerd worden. Als Schröder dat bedoelt met het gebruik van alle politieke middelen, dan heeft hij de steun van Boeggolf.

5 april 2004

De uitbreiding van Europa naar het Oosten met tien nieuwe landen kent één vergelijk: de vereniging van West- met Oost-Duitsland. De zittende politici klagen dat er teveel over de kosten van de uitbreiding wordt gepraat, vandaag nog minister Brinkhorst van Economische Zaken.

Maar mag het even? De Duitse eenwording heeft €1250 miljard gekost in dertien jaar.

Welke resultaten heeft dat opgeleverd. Een beknopte opsomming uit der Spiegel:
* 75% van de arbeidsplaatsen zijn verdwenen in het Oosten als balans van de Treuhand, die de Oost-Duitse bedrijven privatiseerde
* 47% van de volwassenen in Oost-Duitsland zijn voor hun levensonderhoud overwegend afhankelijk van sociale voorzieningen, betaald uit het Westen
* 18 miljard Euro is slechts privaat geld, van de in totaal €113 miljard die van West naar Oost wordt overgemaakt; jaarlijks welteverstaan
* 4% van de goederenproductie uit het Westen wordt in het Oosten afgeleverd, terwijl het Oosten liefst 33% van de staatshuishouding uitmaakt

Er is en wordt nog steeds veel geld gepompt in Oost-Duitsland, zonder dat de economie op gang komt. Een economie die zelf creëert. Oost-Duitsland wordt in de artikelen omschreven als een economie die afhankelijk is van afdrachten en subsidies uit het Westen. Politiek heet dat het dichten van de inkomenskloof.

Ofwel: het Westen wordt afgebouwd om het Oosten op te bouwen. Maar er wordt niets opgebouwd. Denkt u nog eens over de Poolse grenswacht, die €400 per maand verdient en geacht wordt onze Europese oostgrens te beschermen tegen smokkel van mensen en goederen.

Het is niet alleen een verhaal van rechts. De vroegere burgemeester van Hamburg Klaus van Dohnanyi zegt: `Als we de ontwikkelingen zo verder laten gaan als totnogtoe, wordt heel Duitsland omlaag getrokken´. Van Dohnanyi is een SPD-politicus, te vergelijken met onze PvdA.

Aanleiding voor deze artikelen is ongetwijfeld het boek dat voormalig kanselier Kohl dezer dagen uitbrengt. Daarin claimt hij vrijwel zeker alle credits voor de eenwording. Maar wat heeft het Duitsland gebracht? Journalisten van nu durven kritischer te zijn tegenover de historische nalatenschap van de eenheidskanselier.

De Duitse eenwording moet een les zijn voor Europa. Als West-Duitsland al niet in staat is Oost-Duitsland economisch op peil te brengen, hoe ter wereld denkt Brussel dat te gaan doen.

De nieuwe EU-landen zijn niet gelijkwaardig aan het bestaande Europa. Het is ridicuul om dat te denken. En fnuikend voor onze toekomst door het te ontkennen. Europa gaat geld rondpompen en via zogenaamde structuurgelden subsidies verstrekken aan de nieuwe EU-landen. We kunnen dat niet opbrengen. De kloof is te groot om te doen alsof we gelijk zijn.

Als we de voorgestelde Grondwet aannemen, waarin alle landen wel gelijk zijn en waarin we vrij verkeer van mensen toestaan, dan is het risico immens dat het West-Europa zal vergaan zoals West-Duitsland. Kohl is niet meer aan de macht, Mitterand ook niet. We hoeven niet dezelfde fout te maken.

Europa moet onder nieuw leiderschap komen, van een generatie van na de oorlog. Die realistisch kan nadenken over de consequenties. Zonder de belasting mee te dragen van het credo ´nooit meer oorlog´, waarmee Europa ooit is begonnen.

29 maart 2004

De bekende columnist Thomas Friedman wil graag wakker worden met de mededeling dat Kerry John McCain als running mate heeft gevraagd. McCain is een bekende Republikeinse senator die in 2000 korte tijd hoge ogen gooide in de voorverkiezingen. Zijn thema was toen: hervorming van de financiering van campagnes.

Friedman zoekt verbeelding, een vooruitblik – liefst – van een staatsman. Bush die Kyoto serieus neemt. Terwijl dat juist in Duitsland tot de zoveelste kabinetscrisis leidt, waarbij Schröder weer het machtswoord moet uitspreken.

De voorbeelden die Friedman geeft in zijn column in de Herald Tribune zijn misschien wel niet groot genoeg. Allemaal praktisch, de politiek van vandaag. En dat brengt geen massa´s in beweging. Wat is het volgende grote doel, waar we het wel over eens kunnen worden.

Boeggolf leest in Friedman vooral de wens om iets positiefs na te streven. Weg van oorlog en angst voor terreur. De strijd tegen terrorisme brengt niet de eenheid die de koude oorlog bracht en gaat het ook niet meer brengen. Het heeft tot verdeeldheid geleid. Het zoeken is dus naar een nieuw doel, een positief doel.

Bush heeft het geprobeerd met de bemande reis naar Mars. Is het ook niet helemaal geworden. Behoud van het leven wat we hebben is niet goed genoeg. Europa één is niet het grote meeslepende van de massa´s. Het is verworden tot een idee-fixe van een generatie mannen geboren voor de Tweede Wereldoorlog. Na ´nooit meer oorlog´ weten ze niet meer te stoppen, zonder een nieuw beeld neer te zetten waar we achter kunnen staan.

Heeft Friedman wel door dat de overheid op alle terreinen terugtreedt? Ook op de grote visies voor de toekomst. Overheden beperken zich tot de economische ontwikkeling zo goed mogelijk bevorderen, de commercie zo min mogelijk belemmeren. Toch is onze maatschappij, onze toekomst het beste gediend met goede sociale voorzieningen.

Ouderen voor wie wel tijd is opvangtehuizen, jonge mensen voor wie het wel mogelijk is om kinderen te krijgen en op te voeden. Dat vraagt een commitment van iedereen. Tachtig procent van de beroepsbevolking aan het werk. Dan is onze samenleving veel meer in balans, zakelijk èn privé. Volgens het Sociaal Cultureel Planbureau werkte in 2002 66% van onze beroepsbevolking.

Dat is één miljoen mensen extra aan het werk in Nederland. Dat is een deltaplan waard.

27 maart 2004

In de Financial Times van gisteren staat een indrukwekkend redactioneel commentaar over de bron van terrorisme. De titel van het artikel is: Arabische democratie.

Keer op keer gaan Europese en Nederlandse politici in de fout door het Palestijnse conflict als bron voor terrorisme te benoemen. Eigenlijk echoën ze de terroristen na, voor wie het ook niet het echte argument is. Dit geeft voor het brede publiek een volkomen onjuiste beeldvorming. En deze beeldvorming geeft door de koppeling naar het Palestijnse conflict – naar de overtuiging van Boeggolf – juist een onbedoelde bijdrage aan het nieuwe antisemitisme.

In het boek ‘De toekomst van de vrijheid’ gaat Fareed Zakaria dieper in op de materie, maar komt tot nagenoeg dezelfde conclusie als de FT. De crisis in de Arabische wereld heeft een belangrijke economische dimensie. Het probleem is niet armoede, maar rijkdom uit olie. Door de makkelijke rijkdom zijn politieke en economische hervormingen niet tot stand gekomen.

Bronnen zijn de stagnerende economie en een falend politiek systeem, niet het Palestijnse conflict. Gekoppeld aan een bevolkingsopbouw die – heel anders dan in Europa – overwegend jong is. Jonge mannen, voor wie de eigen regering geen economisch perspectief biedt, zijn vatbaar. Maar het terroristische netwerk van Al-Qaeda bestaat zelf niet uit armen en onterfden. Dit is duidelijk te zien aan de top. Bin Laden komt uit een familie die $5 miljard waard was.

Als we praten over het aanpakken van de bron van de steun voor het terrorisme, horen we te praten over politieke en economische hervormingen in Arabische landen. En daarin gaat de FT net een stap verder dan Zakaria in zijn boek. De FT vindt dat Westerse landen moeten laten blijken dat zij alleen nog democratieën zullen ondersteunen in de Arabische en Islamitische wereld. Het veelvuldig gebruikte argument van Arabische leiders dat democratische hervormingen een recept zijn voor instabiliteit, is onjuist gebleken in Latijns Amerika en grote delen van Azië.

Ondersteunen van democratische hervormingen, niet alleen verkiezingen maar ook het helpen instellen van instituten als een onafhankelijke rechtspraak en een onafhankelijke centrale bank. Hierdoor economische hervormingen mogelijk maken. Dat is een wapen dat het Westen heeft in de strijd tegen terrorisme.

20 maart 2004

De term appeasement maakt veel los sinds Madrid, dit weekend ook in de Volkskrant. Willem de Bruin geeft een historische uitleg. Hij schrijft dat appeasement synoniem is geworden voor naïef pacifisme, gebrek aan moed jezelf te verdedigen tegen een vijand die alleen de taal van geweld verstaat.

Columnist H.J. Schoo doet er een schepje bovenop. En gaat daarbij voor Boeggolf over alle grenzen heen. Hij stelt: eind juni moet Nederland beslissen al of niet troepen te verlengen in Irak. Als er voor die tijd nog een aanslag volgt in Europa, dan zal de schreeuw volgen om Irak direct te verlaten. Eraan toegeven is laf, maar de enige optie. Pardon?

Hij vervolgt: het kabinet kan niet flink zijn. In Nederland – wellicht in heel Europa – ontbreekt de mentaliteit om flink te zijn. ‘Machteloos en nihilistisch weten we ons niet geroepen ook maar iets te verdedigen’. Als dit een oproep zou zijn om ‘flinker’ te worden, dan is dit een aardige formulering om wakker geschud te worden.

Auteur H.J. Schoo vindt lafheid echter niet laakbaar. Boeggolf vindt dat uiterst laakbaar. En een slag in het gezicht van alle Nederlanders die hebben gevochten voor onze vrijheid. Er is altijd een keuze. Wie wil er in vredesnaam in een land leven, dat niet bereid is zichzelf te verdedigen.

Juist die mensen die bereid zijn Nederland op te geven. Zoals van Agt en een keur aan politici die er minder openlijk voor uitkomen. Die kennelijk zo’n hekel hebben aan ons land of zo’n minderwaardigheidscomplex dat zij het niet meer nodig vinden om Nederland te verdedigen.

Mensen die niet alleen Nederland opgeven, maar ook de Nederlanders. Die zich niet meer willen inzetten om onze vrijheid en welvaart hoog te houden. Die in naam van Europa bereid zijn alle verworvenheden op te geven. En die niet herinnerd willen worden aan onze joods/christelijke traditie, waarop onze welvaart is opgebouwd. Want dat zou de groeiende groep inwoners die het moslim geloof belijden mogelijk voor het hoofd kunnen stoten.

Liever dood dan slaaf was het motto van de bekende Fries Grutte Pier. Hij zou zich in zijn graf omdraaien als dit verwatert tot het omgekeerde. Dat nooit. Wie niet bereid is te vechten en offers te brengen voor zijn eigen vrijheid als hij wordt uitgedaagd, is niets waard. Dat is de verwerpelijke essentie van appeasement: nooit een grens stellen aan een vijand, die steeds verder oprukt.

19 maart 2004

Ongemerkt is het gegaan. Terwijl iedereen nog in de naschok zat van de aanslagen in Madrid, hebben met name de linkse politieke leiders hun slag geslagen. In de week dat normale mensen nog verdoofd waren, is er koortsachtig gewerkt aan de revolutie.

Met de verkiezing van de nieuwe linkse Spaanse premier Zapatero was er een doorbraak mogelijk over de vastgelopen Europese Grondwet. De laatste obstakels Polen en Commissielid Bolkestein werden binnen enkele dagen omgeturnd en de Ieren worden bereid gevonden om alsnog voor 1 juli een conferentie uit te schrijven om de Grondwet erdoor te drukken.

Voorbij discussie over stemrecht. Voorbij discussie over een centraal geleid Europa of een decentraal Europa van onafhankelijke staten. Snel de Grondwet, die bijna ongemerkt een groot centraal geleid Europa optuigt. En nèt zo langzaam, dat het niet opvalt. Totdat het te laat is.

Net op een moment dat iedereen aan iets anders denkt. Aan basale zaken als veiligheid, één van de vijf bakens van Boeggolf. Om de aandacht af te leiden ging het publieke debat over een nieuwe Commissaris die antiterrorisme gaat coördineren.

Ongemerkt wordt ons een groot Europa opgediend. Net allemaal in kannen en kruiken voor de verkiezingen van het Europese Parlement. Waarvoor we de meest slaapverwekkende campagne te zien zullen krijgen, om de opkomst laag te houden.

Schröder is een politiek dier in het nauw en maakt gekke sprongen. Optimaal gebruik makend van de omstandigheden om te overleven. Wat het resultaat is maakt veel minder uit, dan overleven. Gek eigenlijk dat populisme meestal gekoppeld wordt aan rechtse politici.

Als een linkse politicus iets zegt of doet is het minder snel verdacht. En dus gevaarlijker, want de alarmbellen gaan minder snel rinkelen. Zo komt er beleid tot stand wat een rechtse populist nooit zou lukken. In alle stilte.

15 februari 2004

Married wíe zult u zich afvragen. Wat is er met Kerry (liefkozend JFK) gebeurd? Niets. Maar het bewijst dat u meer weet over wie de macht heeft in Amerika dan in Europa. Paavo Lipponen is de front-runner, de belangrijkste kandidaat, voor het hoogste politieke ambt in Europa. Hij maakt een goede kans om de voorzitter te worden van de Europese Commissie.

De huidige voorzitter, Romano Prodi, treedt namelijk terug in november. Dat wist u waarschijnlijk niet. Maar u heeft er dan ook niets over te zeggen. De hoogste politieke leider wordt binnenskamers geregeld. De man waar de minste landen op tegen zijn. Dat is de manier in Europa.

Geen kiezer weet waar de man voor staat, waar die tegen is. Wat hij wil met Europa, met de grondwet. Of hij voor of tegen Irak was. Hoewel voor het laatste waarschijnlijk zal gelden dat hij tegen geweest moet zijn, anders zullen Frankrijk en Duitsland hem nooit steunen. Maar niemand weet het. Dit is nieuws in de regionale krant, pagina buitenland. Eén kolom met zeventien regels.

Om het contrast niet te groot te maken schrijven veel kranten dat het in de Amerikaanse verkiezingen alleen om beeldvorming gaat. Dat is onjuist. Van een Amerikaanse kandidaat is van a tot z bekend welke standpunten hij of zij heeft ingenomen in de carrière tot dusver. Waar een kandidaat voor of tegen heeft gestemd wordt gebruikt. Om aan te tonen of die persoon net zo stemt als dat hij praat.

Dat zou in Nederland beter kunnen. Zalm zegt bijvoorbeeld veel in interviews, maar hij en zijn partij stemmen vaak keurig mee met de meerderheid, ondanks uitspraken in interviews. Hier is het ‘not done’ om te wijzen op voor of tegenstemmen over belangrijke onderwerpen in het parlement. Maar is het wel meer feitelijk.

Wat de Amerikaanse media met beeldvorming doet, werkt alleen als die aansluit bij de werkelijkheid en past bij de kandidaat. Dat kan in de Amerikaanse context veel beter dan in Europa, omdat er veel meer bekend is over de kandidaten. De beeldvorming sluit uiteraard aan bij de onderwerpen die het meeste leven bij de kiezers. En/of waar het contrast tussen de kandidaten het grootste is.

Als van Dean bekend is dat hij een heethoofd was als gouverneur, dan is zijn ‘I have a scream speech’ geen beeldvorming alleen. Het is een bevestiging van bekende informatie. In een presentatievorm die door de kandidaat zelf is aangereikt. Balkenende kwam in beeld bij de verkiezingen als houthakker. Dat beeld zou volgens Boeggolf best teruggehaald mogen worden en hergebruikt. Het beeld bevestigt wat de politicus doet. Zalm op een tank, terwijl zijn partij bezuinigt op defensie.

Wat weten we bijvoorbeeld schrijnend weinig over de politieke verhoudingen in Europa. Dit weekend had de Volkskrant toevallig een achtergrondartikel over de Europese Volkspartij, EVP. Ooit van gehoord? Hier gaat de Nederlandse fractie van het CDA in op. Samen met de Duitse CDU, de Franse UDF en Forza Italia van Berlusconi. Eén van de EVP-dissidenten vindt de EVP een te bont gezelschap worden zonder herkenbaar politiek programma.

Alsof er één kiezer in Europa kennis heeft gemaakt met het EVP programma. Camiel Eurlings zal het CDA verhaal gaan vertellen bij de komende verkiezingen. Terwijl hij in de EVP fractie dusdanig klein zal zijn procentueel dat er niet veel overblijft van zijn verkiezingsstandpunten.

Dated Dean, Married Kerry. Een prachtige slogan. Die kiezers de gracieuze overstap biedt. Van Kerry weet u nu al meer dan u ooit van Lipponen zult weten.

Boeggolf kiest voor het Amerikaanse systeem. Een kandidaat moet zijn eigen verkiezingen winnen en daardoor een eigen mandaat hebben. Zodat u vooraf veel beter weet welk beleid u krijgt van de kandidaat, zodra die is gekozen.

Maandag 1 december 2003

Europa trapt in oude valkuilen: het probeert wederom op vele fronten de grote conflicten te vermijden. De politiek van Chamberlain is terug: appeasement, ofwel toegeven. Geef toe aan de machtige landen in de hoop dat daarmee een groter conflict wordt voorkomen. Het heeft voor Chamberlain niet gewerkt voor de Tweede Wereldoorlog en het zal nooit werken. Dat is de stellige overtuiging van Boeggolf.

De geschiedenis heeft geleerd dat toegeven niet werkt. Niet tegenover andere landen, niet tegenover groepen in eigen land met een sterk afwijkende agenda. Toegeven in een klein conflict voorkomt het grote conflict niet. Misschien wordt het grotere conflict nog even uitgesteld, maar in die tijd zal het alleen maar groter worden.

Eerdere publikaties vindt u in het archief